LAKTAŠI, 06. maja – U Kriškovcima je postojala Zemljoradnička zadruga „Župa”, osnovana poslije raspada SRZ (1953), a radila je do 1995. godine. Bavila se otkupom svih vrsta poljoprivrednih proizvoda i šumskog voća, te po tome bila čuvena u cijeloj Župi i šire. Mještani Kriškovaca i okolnih sela mogli su da prodaju sve što su proizveli, a mogli su da kupe sve što im je bilo potrebno za domaćinstvo i poljoprivrednu proizvodnju.

Kriskovci
Od brda najpoznatija su Bojića (na kome je veliki bazen pitke vode), Gajića, Basalovo, Bundalovo, Vulinovo i Ćejića brdo (na kome je nekada bio turski čardak, a kasnije klepalo). Pored ovih poznatiji toponimi su: Lužani (Donji i Gornji lug), Donje i Gornje bare, Gložik, Rakitići, Orlović i Kukilovac.

Kriskovci1
Stanovništvo Kriškovaca bavi se poljoprivredom, a manji dio je zaposlen u Laktašima, Banjaluci i inostranstvu.
Poznatiji zaseoci su: Gajić, Guduraš, Lužani, Skrobonje, Ćejići i Šikanje.
Selo ima osnovnu školu „Ćirilo i Metodije” koja je područna škola OŠ „Mladen Stojanović”, Laktaši. Prva školska zgrada sagrađena je na Prauljama, septembra 1947. godine na kojoj je postavljena ploča koja o tome svjedoči. Prvi učitelj je bio Radosav Jovanović. Četvororazredna škola je radila do 1960. godine, kada je otvorena prva osmogodišnja škola na laktaškoj opštini. Nosila je naziv „Danko Mitrov”, a 1993. je priimenovana u Osnovnu školu „Ćirilo i Metodije”. Osveštana je 28. maja 1994. Sadašnja školska zgrada je sagrađena 1975, a u oktobru iste godine počinje izvođenje nastave.

Kriskovci3
U Kriškovcima postoji Kapela Sv. Trojice, izgrađena 1976. godine na temeljima stare drvene crkve – ćelije, koja je danas prerađena u parohijalnu salu. Kriškovci su pripadali parohiji Drugovići do 2007. godine. Pored ćelije, 2003. godine započela je izgradnja Crkve Preobraženja Gospodnjeg, koja je završena 2010. Otvaranjem nove crkve oformljena je nova parohija sa centralnom crkvom u Kriškovcima kojoj pripadaju sela Šeškovci, Papažani i Milosavci. Tradicionalni narodni zbor (žitne molitve – masla) održava se kod crkve drugog dana Duhova. U selu postoje četiri pravoslavna groblja: Basalovo, Gajića, Lužansko i Ćejića groblje.

Kriskovci2

Selo ima poštu, društveni dom, područnu zdravstvenu ambulantu, benzinsku pumpu, poljoprivrednu apoteku, dva kafića i prodavnicu mješovite robe.

Kriskovci4

Kriskovci (1)
Poštanski saobraćaj u Kriškovcima postoji od 1963. go- dine, kada je otvorena zgrada pošte. Godine 1969. u mnogim kućama petrolejke su izbačene iz upotrebe, pošto je selo dobilo električnu energiju. Telefonski priključci su u upotrebi od 1992. godine, a savremeni vodovod je pušten u rad 28. juna 2011. Centar naselja je 1963. godine imao električnu struju koju je proizvodila dinamo mašina. Prvi telefonski priključak je uve- den u školu 1964. godine, a od 2007. godine centar naselja Kriš- kovci pokriven je javnom rasvjetom. Sanacija društvenog doma izvršena je 2008, a uređeno je i višenamjensko igralište 2007. godine. Kancelarija mjesne zajednice u Kriškovcima je postojala do 1997. godine. Selo je od 1962. godine autobuskom linijom povezano sa Banjalukom. U katastrofalnom zemljotresu 1969. godine republička komisija je pronašla 203 teško oštećene kuće.
Poginuli u Drugom svjetskom ratu kao pripadnici NOV:
Drago (1925-1944), Ostoja (1925-1945) i Milorad (1928-1944) Bukara; Branko Bundalo (1925-1944); Jakov (1927-1944) i Ilija (1927-1944) Ćustić; Ratomir Rajo Ćejić (1918-1944); Vojislav Gajić (1922-1944); Vojislav Jurišić (1926-1944); Dušan (1923- 1944) i Jovan (1904-1945) Knežević; Zdravko Lazić (1919-1944); Dragutin Rašić (1923-1944); Branko Sikimić (1926-1944); Borko Šikanja (1923-1944); Novak Vuksan (1920-1944), a kao aktivisti NOB: Stevo Ćustić (1905-1944) i Stevo Soldat (1904—1944). Žrtve hrvatsko-muslimanskih ustaša su bili: Ostoja V. (1918- 1941) i Risto M. (1915-1944) Dobrnjac; Slobodan Jovičić (1915- 1941); Mlađan Majstorović (1905-1941) i Ćorđo Savić (1907- 1941). Njihova imena su ispisana na spomen-ploči ispred MZ Kriškovci, koja je otkrivena 27. jula 1988.
Na spomen-ploči kod crkve, otkrivenoj 1997. godine, ispi- sana su imena boraca Kraljeve vojske (JVO), koji su poginuli od 1941. do 1947. To su: Ljubo O. (1914-1944), Veljko D. (1915-1945),
Milorad M. (1923-1944), Boško F. (1916-1945), Novica F. (1922- 1943) i Dragoljub J. Bundalo (1924-1944); Ljubo M. (1919-1944), Dragutin P. (1914-1946) i Petra V. Brkić (1920-1945); Spasoje Ž. Basalo (1922-1943); Mile M. Vuksan (1921-1947); Teodor J. Vučković (1914-1943); Veljko J. Gajić (1916-1943); Mile LJ. (1919-1943) i Vlado K. Guduraš (1913-1943); Mićo Ć. Blagojević (1923-1943); Milan S. (1916-1946), Vlajko S. (1923-1946) i Mile T. Đurić (1924-1943); Mitar Đ. Jelisavac (1912-1943); Strahinja I. Jurišić (1916-1945); Darinka P. Jovičić (1895-1946); Stevo J. Romić (1912-1943); Rajko S. Soldat (1926-1946); Milan J. Stanišljević (1912-1942); Dragoljub M. Savić (1924-1943); Rade J. (1917-1942) i Jovo J. Skrobonja (1920-1943); Vladimir Đ. (1918-1945) i Tomo D. Trivić (1926-1943); Milorad M. (1920-1943) i Veljko I. Ćejić (1927-1943) i Vukašin V. Šikanja (1918-1944).
U ratu 1992-1995. poginulo je 12 boraca VRS: Miomir Bojić (1969-1992); Siniša (1974-1995) i Milorad (1973-1992) Bukara; Miro Gajić (1973-1992); Željko (1963-1995) i Zoran (1975-1995) Dragojević; Ljubo Sandić (1949-1992); Novo Skrobonja (1958-1994); Momčilo Soldat (1956-1993); Uglješa Stanišljević (1959-1995) i Jovo Jelisavac (1965-1995). Njihova imena su ispisana na spomen-ploči ispred MZ Kriškovci, koja je otkrivena 11. oktobra 2001.
Pouzdanih podataka o porijeklu stanovništva i nazivu sela nema. U narodu su sačuvana i razna predanja. Tako su sela Martinac, Ilićani, Kriškovci i Šeškovci, po jednom predanju, nazvana po imenima četvorice braće: Martinu (koji je od oca dobio brda do Vrbasa – današnji Martinac), Iliji (brda i dolinu do Prosječke rijeke – Ilićani), Krišku (južni dio imanja – Kriškovci) i Šišku (staro kućište – Šeškovce. Drugo narodno predanje kaže da su mještani dobro krištali i da je selo po tome dobilo ime. Pretpostavlja se da je veći broj stanovnika za vrijeme turske vladavine doselio iz Visoke krajine. Naselje Kriškovci se prvi put pominje 1716. godine.
Prema popisu 1879. godine Kriškovci su imali 64 kuće u kojima je živio 451 stanovnik (244 m. i 207 ž.) „grko iztočnjaka”. Godine 1885. u Kriškovcima je bilo 69 kuća i 392 istočno-pravoslavna” stanovnika (213 m. i 179 ž.). Prema popisima, Kriškovci su 1895. imali 76 kuća (dvije nenaseljene), sa 499 „istočno-pravoslavna” stanovnika (283 m. i 216 ž.); 1901. – 71 domaćinstvo, sa 450 stanovnika (263 m. i 187 ž.); 1910.-94 kuće (dvije nenaseljene) i 648 srpsko-pravoslavnih stanovnika (336 m. i 312 ž.); 1921. – 638 pravoslavnih stanovnika; 1931. – 126 domaćinstava i 818 stanovnika (418 m. i 400 ž.); 1948. – 173 doma- ćinstava i 1.047 stanovnika; 1953. – 1.092 stanovnika; 1961. – 996; 1971. – 966 (952 Srbina, jedan Hrvat, šest Jugoslovena, sedam iz reda ostalih); 1981.-881 (859 Srba, pet Hrvata, osam Jugoslo- vena, devet iz reda ostalih); 1991. – 219 kuća i 740 stanovnika (717 Srba, 13 Jugoslovena, dva Hrvata i osam iz reda ostalih).
Krajem 2012. selo je imalo 200 domaćinstava, 308 kuća i vikendica, a u domaćinstvima je živjelo 555 stanovnika srpske nacionalnosti.
Najbrojnije porodice su Guduraš (21 domaćinstvo, 24 kuće, 61 stanovnik), Ćejić (14,18 32), Dobrnjac (12, 18, 32), Brkić (9, 16, 27), Gajić (11, 16, 38), Skrobonja (10, 11, 31), Bundalo (7, 14, 27). Porodice Bundalo, Guduraš i Dobrnjac slave Jovanjdan; Gajić i Ćejić – Đurđevdan; Brkić – Ilindan; Skrobonje – Sv. Stefana.
Porodice Adamović, Aulić, Vučenović, Vuksan, Jelisavac, Jurišić, Majstorović, Novković, Popadić, Radinković, dio Sikimića, Ćetojević i Šaula slave Đurđevdan; Bajić, Basalo, Burdelj, Veseljak, Đurić, Marjanović, Soldat, Sumrak, Ćustić i Šestak – Jovanjdan; Dragojević, Jakovljević, dio Sikimića, Stanišljević i Crnadak – Nikoljdan; Bojić – Sv. Vasilija Velikog; Bukara – Sv. Ignjatija; Đukić – Sv. Stefana; Kresojević – Tomindan; Lazić – Aranđelovdan; Perić i Rašić – Lazarevu subotu i Šikanje – Vidovdan.
Poznatije ličnosti, rođene ili su živjele u Kriškovcima: Petra Dobrnjac (1922-2007), samouka pjesnikinja, Milorad Mile Šaula (1920-1987), dugogodišnji direktor zemljoradničke zadruge „Župa”, Željko i Nikola Ćejić, privrednici, Drago Crnadak, književnik i društvenopolitički radnik, Momo Gajić, društvenopolitički aktivista, te Milivoj Bundalo – monah Simeun u manastiru Zavala.
Pored njih, u selu su (ili su bili) poznati i Drago Brkić, Rajko i Milivoj Dobrnjac, Mira i Dragutin Ćejić, Đorđo Aulić, Rade Jakovljević, Savo Ćejić, Savo Bukara…

IZVORI: Popis u BiH 1879, 1885, 1895, 1910, 1921, 1931, 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. godine; Lična arhiva.

LITERATURA: Laktaši i Narodnooslobodilačkoj borbi i revoluciji 1941- 1945, Laktaši 1981; Mladen Desančić: 50 godina osnovne škole u Kriškovcima,
Laktaši 2006; Prvi šematizam mitropolije Banjalučko-Bihaćke za godinu 1901; Spomenica poginulim borcima opštine Laktaši 1991-1995, Laktaši 2007.

Izvor: Živko Vujić, LAKATŠKA ŽUPA (prošlost i sadašnjost), Laktaši, 2013.

 

Vojislav Ananić