Spomenik

LAKTAŠI, 09. maja – Dan pobjede nad fašizmom obilježava se kao sjećanje na 9. maj 1945. godine kada je nacistička Njemačka potpisala kapitulaciju u Drugom svjetskom ratu.

Na području laktaške opštine u Drugom svjetskom ratu stradalo je više hiljada boraca i civila, među kojima znatan dio djece prisilno odvedene i pogubljene u Jasenovcu i drugim ustaškim logorima smrti.

Istoriju ne smijemo zaboraviti!

Evo kako je izgledalo, te davne ratne godine, područje laktaške regije:

Na komunikaciji BanjalukaGradiška najjače uporište nalazilo se na aerodromu Zalužani (8 kilometara severno od Banjaluke) sa 1.000 domobrana i ustaša, a na posebnom delu aerodroma, bliže Vrbasu, 250 Nemaca. Na aerodromu je bilo i 48 aviona, te skladište benzina.

Od Klašnica do Gradiške – u LaktašimaMaglajanimaMahovljanimaAleksandrovcu, Gornjoj, Srednjoj i Donjoj Topoli, na cesti BanjalukaGradiška, te u brojnim uporištima pored samog Vrbasa, bile su raspoređene snage 3. gorskog zdruga, ustaška milicija, folksdojčeri, žandarmi, a okosnica svih tih snaga bili su 5. i 14. nemački policijski bataljon, jačine 1.400 policajaca.

Kotor Varošu i Čelincu nalazile su se po jedna satnija 3. domobranskog gorskog zdruga, a u Kotor Varošu je bilo i 700 ustaša.

Gradiški nalazili su se delovi 11. gorske pukovnije, jedna četa 5. policijskog nemačkog bataljona i jedna ustaška bojna, jačine 800 ustaša, iz sastava ustaškog odbrambenog zdruga logora u Staroj Gradiški.

Ukupno, u donjem toku Vrbasa, od Banjaluke do Gradiške, bilo je raspoređeno 12.000 Nemaca, ustaša, domobrana, žandarma, milicionera, policajaca i drugih.

Svim tim snagama komandovao je nemački general-major Karl fon Krebs fon Devic (nem. Karl von Krebs von Dewitz). Sedište njegove komande bilo je u samostanu Petrićevac. Za obezbeđenje komandnog mesta angažovano je 400 Nemaca, od kojih je znatan broj pripadao Gestapou i službi sigurnosti SD (Ziherhajtdinst) (nem. Sicherheitsdienst). Sa Devicem se u sedištu njegove komande nalazio i šef Gestapoa, major Vili Volter.

Jedan bataljon 8. krajiške brigade zauzeo je Klašnice i manjim snagama demonstrativno sa severoistočne strane napao na aerodrom u Zalužanima. Dva bataljona 8. krajiške brigade zauzela su neprijateljeva uporišta u Rakovačkim barama, na severoistočnoj strani grada, prodrli ujutru 19. septembra do vojne bolnice, koju su i zauzeli. Treći bataljon 8. krajiške brigade je napao i zauzeo neprijateljevo uporište u samostanu Petričevac, odakle je pobegao komandant nemačke odbrane Banjaluke, general-major Devic, sa šefom Gestapoa, majorom Volterom.

Grupa “fon Panvic” 21. septembra zauzela je Klašnice, ali je grupa “Mažar” uspela da ih preotme protivnapadom 22. septembra. Došlo je dramatičnih borbi sa promenljivim ishodom. Klašnice su tri puta prelazile iz ruku u ruke, Donja Topola 4 puta, a uporište Dubrave kod Gradiške čak sedam puta. Ipak, grupa “Mažar” uspela je da suzbije nemačko-ustaški prodor, i da ih 25. septembra natera na odbranu u oblasti Donje Topole. To je omogućilo čišćenje zaostalih otpornih tačaka u Banjaluci, kao i likvidaciju svih manjih posada u okolini.

Izvor:Wikipedia